Terapia zajęciowa

Terapia zajęciowa - najogólniej jest to leczenie i usprawnianie psychiczne, fizyczne i przekwalifikowanie zawodowe za pomocą określonych czynności, zajęć i pracy, które mogą mieć wartość kształcącą, wychowawczą, a także leczniczą. Inaczej jest to leczenie „poprzez pracę”. Jako środek leczniczy terapia zajęciowa może oddziaływać ogólnie, tzn. na ogólną sprawność fizyczną i psychiczną jednostki lub miejscowo na zwiększenie sprawności i siły danej grupy mięśni lub kończyny. W obecnej koncepcji leczenia dąży się do tego, ażeby osoba dotknięta schorzeniem lub urazem nie pozostała przez dłuższy czas bezczynna. Możliwie jak najwcześniej wprowadza się czynne zajęcia, stopniowo przechodzi do coraz intensywniejszych czynności i pracy aż do osiągnięcia pełnej sprawności fizycznej i ogólnej aktywności.
Osoba prowadząca ćwiczenia w ramach terapii zajęciowej – terapeuta zajęciowy – musi mieć specjalne przygotowanie. Powinna znać wiele działów pracy i techniki, które mogą służyć jako czynnik usprawniający. Poza tym wymaga się od niej przygotowania pedagogicznego oraz ogólnych wiadomości z zakresu anatomii, fizjologii i patologii.

W naszym ośrodku stosuje się następujące formy terapii zajęciowej:

• arteterapia (ang. art therapy) - terapia wykorzystująca szeroko pojętą sztukę.
• biblioterapia (ang. bibliotherapy, reading therapy) - terapia wykorzystująca książki terapia poprzez literaturę; inaczej ukierunkowane czytelnictwo; cele: dostarcza tematów do rozmów, niesie nowe spojrzenie na własne problemy.
• choreoterapia (gr. choreia - taniec + therapeia = leczenie) - terapia wykorzystująca taniec. Jest to proces integrujący jednostkę poprzez odczuwanie pełni cielesności, ekspresji, identyfikacji, samoświadomości. Elementy leczące w choreoterapii to ruch, muzyka, tempo, grupa, rytm, czas, przestrzeń, terapeuta, dotyk. Stosowane techniki to taniec, ćwiczenia muzyczno-ruchowe, improwizacje muzyczno – ruchowe.
• estetoterapia (gr. aisthesis – wrażenie zmysłowe, doznanie) - terapia wykorzystująca kontakt z pięknym otoczeniem i kontakt z przyrodą, bądź wyjście do galerii, muzeum - które stanowi element arteterapii).
• sylwoterapia (łac. silva – las) - terapia wykorzystująca spacery po lesie. Czynnikiem terapeutycznym jest kontakt z przyrodą. Można odnaleźć tutaj również elementy chromoterapii ponieważ kolor zielony pomimo a może dzięki swojemu konserwatyzmowi/zasadniczości wykazuje działanie uspokajające.
• muzykoterapia (ang. music therapy) – stosowanie muzyki w celach leczniczych również w sposób planowany i systematyczny, indywidualnie lub grupowo. Można ją stosować w formie biernej (słuchanie) i aktywnej (śpiewanie). Cel: ukierunkowanie przeżyć w czasie słuchania muzyki tak, by w trakcie całej terapii mogły być wykorzystane.
• chromoterapia - terapia wykorzystująca kolory (np. w Salach Doświadczania Świata tzw. Snoezelen - sala wykorzystywana w terapii osób z deficytami intelektualnymi, pozwala na polisensoryczne poznawanie otoczenia. Ważna jest atmosfera relaksacji stworzona poprzez odpowiednią muzykę i grę kolorów. Inny przykład wykorzystania chromoterapii to odpowiedni dobór kolorów w pomieszczeniach do pracy, nauki, odpoczynku itd. Znaczenia ma również kolor naszego ubioru.).
• kinezyterapia - terapia ruchem - zaliczana do form rehabilitacji, jednakże szeroko wykorzystywana w pracy terapeutycznej w postaci np. gimnastyki porannej w placówkach terapeutycznych, rozgrywek sportowych, spacerów (sylwoterapia, talasoterapia), tańca (choreoterapia) itp.
• talasoterapia (gr. thalassa – morze) - terapia wykorzystująca spacery brzegiem morza. Czynnikiem terapeutyczny jest kontakt z przyrodą. Pojawiają się tutaj również elementy muzykoterapii - szum morza, śpiew ptaków, granie wiatru, szum w muszlach. Także polisensoryczne doświadczanie świata - piasek (dotyk), woda (smak, dotyk), kamienie (dotyk, smak), wiatr (węch).
• zajęcia relaksacyjne - stanowiące formę psychoterapii, ich celem jest odprężenie, rozładowanie stanu napięcia psychofizycznego i mięśniowego - rozluźnienie (w ciągu dnia) bądź wyciszenie, świadome obniżenie aktywności myślowej (zazwyczaj wieczorem). Jest to ważny element radzenia sobie ze stresem. Wykorzystuje się tutaj elementy muzykoterapii, poezjoterapii.
• psychorysunek – wykorzystywany do wyrażania ekspresji twórczej i emocji. Jest to swego rodzaju połączenie arteterapii i psychoterapii. Zajęcia polegają na tym, że prowadzący wybiera temat. Zajęcia prowadzone są w formie grupowej i indywidualnej, po ich zakończeniu następuje omówienie.
• gry i zabawy – cele: poprawa sprawności fizycznej i psychicznej, rozwijanie orientacji, pomysłowości, uzupełnianie wiadomości oraz umiejętności podejmowania decyzji, wprowadzają poczucie sprawiedliwości, podporządkowanie i poznawanie zasad.